ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

460

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

قسمتى مستقل درآمد كه در آن نماز جمعه به پا مىگرديد . مدينه داراى 17 مسجد و 18 كتابخانه و 17 مدرسه است كه در آن دروس ابتدايى تدريس مىشود و نيز مدرسه‌اى پيشرفته و 12 مكتبخانه براى نوجوانان ساخته‌اند كه در هر يك از آنان فقيهى به همراه آموزگارى قرار دارد . تعداد دانش‌آموزان در مكتبخانه‌ها 320 نفر و تعداد دانش‌آموزان در مكتبخانهء پيشرفته 55 نفر مىباشند كه اين تعداد مربوط به سال 1309 ه . است . همچنين اين شهر داراى هشت تكيه و بيست و يك سقاخانه و بيمارستان و يكصد و هشت كاروانسرا براى فقرا و قلعه و پادگان سربازان و ساختمان حكومتى بزرگى است . از محل استقرار پليس آن ديدن كردم كه در آن رييس پليس به همراه منشىهاى خود بر روى جايگاههاى بلندى كه ارتفاع آن از سطح زمين چهل سانتيمتر بود نشسته بودند و روى آن به وسيلهء فرش و يا حصير پوشانيده شده بود . مدينه داراى ده پاسگاه پليس و دو حمام است كه يكى از حمامها درون مدينه به وسيلهء سلطان سليمان قانونى بنا گرديده و ديگرى در مناخه قرار دارد . اين دو حمام بسيار شبيه به حمامهاى مصر است و در آن ، ساعت آفتابى براى تعيين وقت نيز قرار دارد . مدينه داراى 4000 خانه و 932 فروشگاه و انبار و 4 شركت تجارتى ( نمايندگى ) و 18 نانوايى و 36 قهوه‌خانه و 4 فروشگاه رنگ‌فروشى و 485 باغ است كه در اين باغها درختان خرما و انگور و ساير ميوه‌ها كاشته شده است . در اينجا از شرح مختصر دربارهء ساختمانهاى مدينه فارغ مىشويم و به توضيح بعضى از آثار آن مىپردازيم : مساجد مدينه مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را در فصلى جداگانه به صورت مشروح بيان خواهيم كرد . مسجد حمزه عليه السّلام و مسجد قبا را پيشتر توضيح داديم كه در اينجا باقى مانده از اين مساجد را به نظر شما مىرسانيم :